آسم کودکان

آسم کودکان را جدی بگیرید

بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی بیش از 300 میلیون نفر از مردم دنیا به آسم مبتلا هستند که جمعیت قابل توجهی از آنان را کودکان و نوجوانان تشکیل می‌دهند. کشور آمریکا از لحاظ استانداردهای سلامتی در سطح بالایی قرار دارد با این وجود حدود ۷ میلیون کودک در آمریکا مبتلابه آسم هستند و به دلایل ناشناخته، این تعداد در حال افزایش است. این مسئله لزوم توجه بیشتر به آسم کودکان را در کشور ما نشان می‌دهد.  افراد ممکن است در هر سنی (حتی سالمندی) درگیر بیماری آسم شوند. کودکان اغلب اولین علائم آسم را در سن ۵ سالگی تجربه می‌کنند.

هم اکنون آسم، شایع‌ترین بیماری مزمن در کودکان است و این بیماری دلیل اصلی مراجعه و بستری شدن آنان در اورژانس و بیمارستان و غیبت از مدرسه می‌باشد.

در پژوهش‌هایی که طی 2- 1 دهه گذشته در مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی انجام گرفت مشخص گردید که فقدان آموزش والدین، در صدر علل بستری شدن کودکان دچار آسم شدید و حاد در بیمارستان مرکز طبی کودکان بوده است.

شرایطی که زمینه‌ساز ابتلا به بیماری آسم در کودکان می‌شود عبارت‌اند از:

  • ابتلا به آلرژی بینی (تب یونجه) و آلرژی پوستی (اگزما)
  • داشتن سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی (به‌صورت ژنتیکی)
  • عفونت‌های مکرر تنفسی
  • کمبود وزن هنگام تولد
  • قرار گرفتن در معرض دود سیگار و قلیان در دوره جنینی یا بعد از تولد
  • نژاد (شیوع آسم در تیره پوستان بیشتر است)

 

تشخیص آسم کودکان

در این سنین تشخیص آسم مشکل است و تست تشخیصی منحصر به فردی برای آن وجود ندارد. توجه به ویزینگ یا خس‌خس سینه در تشخیص آسم کمک‌کننده است.

بیماری آسم در همه کودکان علائم مشابهی ندارد. این علائم در کودکان مختلف، متفاوت است. نشانه‌ها و علائم آسم در کودکان عبارت‌اند از:

  • سرفه‌های مکرر که کودک حین بازی، خنده، گریه و در طول شب دچار آن می‌شود
  • سرفه‌های مزمن، خشک و طولانی‌مدت
  • نداشتن انرژی کافی هنگام بازی (کودک زود احساس خستگی می‌کند)
  • خس‌خس سینه هنگام نفس کشیدن
  • بالا و پایین رفتن غیرعادی قفسه سینه هنگام تنفس
  • به‌سختی نفس کشیدن
  • به داخل کشیده شدن عضلات گردن و قفسه سینه هنگام تنفس

موارد ذکرشده، برخی از علائم بیماری آسم در کودکان است. البته پزشک کودک شما باید هر نوع بیماری که ممکن است منجر به بیماری تنفسی شده باشد را موردبررسی و ارزیابی قرار دهد. بیماری‌های واگیردار تنفسی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا یا برونشیت ریه نیز ممکن است باعث سرفه یا خس‌خس سینه در کودکان و نوزادان شوند.

 

انواع ویزینگ یا خس‌خس سینه در کودکان

در برخورد با كودكان کم‌سن‌و‌سال كه با خس‌خس (ويزينگ‌) به‌عنوان يكي از شكايات شايع تنفسي در دوران كودكي مراجعه مي‌کنند؛ بايد توجه داشت كه خس‌خس یا ويزينگ هميشه معادل تشخيص آسم نبوده و الگوهاي متفاوتي را در كودكان ايجاد مي‌كند.

  1. سرفه و خس‌خس عودكننده به دنبال عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی
  • شايع‌ترين الگوي باليني به ويژه در شيرخواران و كودكان قبل از سنين مدرسه می‌باشد.
  • بین سرماخوردگی‌ها علائم پايداري ندارند.
  • شواهدي از آتوپي (اگزما، حساسیت فصلی، آلرژي غذايی) در خود و خانواده خود ندارند.
  • علائم اين گروه حداكثر تا سن 12 سالگي از بين می‌رود.
  1. سرفه و خس‌خس عودكننده بدون ارتباط با عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی
  • اغلب شروع اين علائم در سنين قبل از مدرسه مي‌باشد.
  • داراي شواهد اتوپي(اگزما، رينيت آلرژيك، آلرژي غذايي) در خود يا خانواده هستند.
  • علائم در فواصل بين حملات پايدار مي‌باشد.
  • احتمال بيشتري براي تداوم علائم تا سنين نوجواني و بزرگ‌سالي وجود دارد.

باید توجه داشت تشخیص آسم به صورت قطعی در این سنین بر اساس پیگیری مکرر بالینی و با رد سایر علل صورت می‌گیرد. در این سنین به دلیل عدم توانایی کودک انجام اسپیرومتری امکان‌پذیر نیست.

انجام تست‌های آلرژی یا حساسیت برای تایید آتوپی (اگزما، حساسیت فصلی یا غذایی) به ویژه در کودکان بالای 3 سال کمک‌کننده است و در موارد آسم کنترل‌نشده در این سنین باید مد نظر قرار گیرد.

درمان آسم کودکان

درمان آسم در کودکان مشابه درمان آسم بزرگ‌سالان صورت می‌گیرد. به این ترتیب که پرهیز از عوامل محرک آسم در صدر نکات درمانی قرار می‌گیرد.

باید توجه داشت که به طور کلی کودکان نسبت به عوارض جانبی داروها حساس‌تر از بزرگ‌سالان هستند و محدودیت‌هایی برای انتخاب دارو در این گروه نسبت به بزرگ‌سالان وجود دارد.

نکته قابل توجه در درمان آسم کودکان این است که همان‌طور که عوارضی چون کندی رشد برای برخی از داروهای کنترل‌کننده آسم مطرح می‌شود آسم کنترل‌نشده و درمان‌نشده هم در کودکان مسبب کندی رشد در این گروه می‌شود. این در حالیست که با درمان مناسب کودک محدودیتی برای انجام فعالیت‌های روزانه، ورزش و فعالیت‌های فیزیکی نخواهد داشت.

نقش والدین و مراقبین کودک در درمان موثر کودک (تکنیک صحیح و مصرف به موقع اسپری‌ها) بسیار مهم است. برای اطلاعات بیشتر، مطلب درمان آسم کودکان را مطالعه کنید.